𝐓𝐃𝐓𝐔 𝐒𝐡𝐚𝐫𝐞 | Bài phỏng vấn của PGS. TS. Trần Trọng Đạo trên Tạp chí Khoa học phổ thông

"Nghị quyết 57 mở ra không gian phát triển mới cho đại học nghiên cứu"

Theo PGS.TS. Trần Trọng Đạo, Nghị quyết 57-NQ/TW không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước trong phát triển khoa học công nghệ, mà còn mở ra một giai đoạn phát triển mới cho các trường đại học nghiên cứu. Với Trường Đại học Tôn Đức Thắng, đây là điều kiện quan trọng để tiếp tục thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ chiến lược và nâng cao năng lực nghiên cứu theo chuẩn quốc tế.

Nhân dịp Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam (18/5), Tạp chí Khoa học phổ thông có cuộc trò chuyện với PGS.TS. Trần Trọng Đạo – Hiệu trưởng Trường Đại học Tôn Đức Thắng (TDTU) – xoay quanh chiến lược phát triển khoa học công nghệ, xây dựng môi trường nghiên cứu quốc tế và định hướng triển khai tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW tại nhà trường.

Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là những trụ cột quan trọng

Thưa PGS.TS. Trần Trọng Đạo, trong bối cảnh giáo dục đại học đang đẩy mạnh nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, nhà trường đã triển khai những chính sách gì để thúc đẩy công bố khoa học quốc tế?

TDTU xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những nền tảng cốt lõi trong chiến lược phát triển đại học nghiên cứu theo chuẩn quốc tế. Vì vậy, nhiều năm qua, nhà trường đã triển khai đồng bộ các chính sách nhằm tạo dựng môi trường nghiên cứu chuyên nghiệp cho giảng viên và nhà khoa học.

Trọng tâm là đầu tư hạ tầng nghiên cứu hiện đại, phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, hỗ trợ kinh phí thực hiện đề tài và công bố quốc tế, đồng thời mở rộng hợp tác học thuật với các trường đại học, viện nghiên cứu uy tín trên thế giới.

Bên cạnh đó, nhà trường cũng ưu tiên các nghiên cứu có giá trị ứng dụng thực tiễn, gắn với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội và các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), thiết bị bay không người lái (UAV), công nghệ bán dẫn, vật liệu mới, chuyển đổi số và năng lượng tái tạo.

Theo ông, đâu là những yếu tố giúp số lượng và chất lượng công bố khoa học của trường tăng trưởng trong thời gian gần đây?

Theo tôi, kết quả đó đến từ ba yếu tố mang tính nền tảng và được nhà trường kiên trì xây dựng trong nhiều năm qua.

Thứ nhất là định hướng phát triển nhất quán của nhà trường trong nhiều năm qua, xem nghiên cứu khoa học là nền tảng để nâng cao chất lượng đào tạo và vị thế học thuật quốc tế.

Thứ hai là môi trường học thuật mang tính hội nhập cao. Hiện nay, TDTU có mạng lưới hợp tác rộng với nhiều trường đại học, viện nghiên cứu trên thế giới; gần 200 giáo sư cộng tác, giáo sư thân hữu và giảng viên quốc tế đang tham gia nghiên cứu, giảng dạy và hợp tác với trường, trong đó có nhiều nhà khoa học thuộc top 1% thế giới.

Thứ ba là sự đầu tư bài bản về hạ tầng nghiên cứu và cơ chế hỗ trợ. Nhà trường đã phát triển 11 nhóm nghiên cứu mạnh, đầu tư nhiều phòng thí nghiệm chuyên sâu, hệ thống tính toán hiệu năng cao và xây dựng các trung tâm nghiên cứu liên ngành gắn với nhu cầu thực tiễn và xu thế công nghệ mới.

Nhờ định hướng này, hoạt động nghiên cứu khoa học của TDTU đã có bước phát triển rõ nét. Đến nay, trường có hơn 13.850 công trình công bố trên các tạp chí quốc tế thuộc danh mục WoS và Scopus; trong đó tỷ lệ bài báo thuộc nhóm Q1 liên tục tăng qua từng năm và đạt gần 50% tổng số công bố trong năm 2025. Riêng tỷ lệ bài báo thuộc nhóm top 1% chuyên ngành chiếm khoảng 8%.

Ngoài ra, nhà trường cũng đã được cấp 15 bằng sáng chế được cấp bởi Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO), cùng nhiều sáng chế, giải pháp hữu ích khác được ứng dụng trong thực tiễn.

Môi trường học thuật quốc tế là điều kiện để khoa học phát triển

Nhà trường hiện có những cơ chế hỗ trợ cụ thể nào để tạo điều kiện cho giảng viên và nhà nghiên cứu thực hiện đề tài, công bố quốc tế?

TDTU hiện triển khai nhiều cơ chế hỗ trợ đồng bộ cho đội ngũ giảng viên và nhà khoa học.

Về nguồn lực, nhà trường dành ngân sách đáng kể cho hoạt động nghiên cứu khoa học; đầu tư phòng thí nghiệm, cơ sở dữ liệu khoa học và các điều kiện phục vụ nghiên cứu chuyên sâu.

Song song đó, TDTU chú trọng phát triển đội ngũ khoa học chất lượng cao dựa trên các tiêu chí về học hàm, học vị, chỉ số H-index và mức độ trích dẫn khoa học; đồng thời triển khai nhiều chính sách khen thưởng cho các nhà khoa học có kết quả nghiên cứu tốt.

Nhà trường cũng đẩy mạnh hợp tác với các trường đại học thuộc top 500 thế giới và mở rộng mạng lưới giáo sư cộng tác quốc tế.

Về học thuật, trường thường xuyên tổ chức và đồng tổ chức các hội nghị khoa học quốc tế như AETA, ICFE, I-CAS, CUTE, AsiaPharm… Đây là những diễn đàn học thuật quy tụ nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước, giúp giảng viên, nhà nghiên cứu mở rộng kết nối nghiên cứu quốc tế.

Đặc biệt, TDTU hiện phát triển hai tạp chí khoa học xuất bản bằng tiếng Anh. Trong đó, Tạp chí Thông tin và Viễn thông (JIT) là tạp chí đầu tiên và duy nhất của Việt Nam thuộc nhóm ngành Khoa học máy tính được chỉ mục trong cả Web of Science và Scopus ở nhóm Q1.

Năm 2025, nhà trường cũng thành lập Viện Công nghệ tiên tiến tại Hà Nội và Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển giao khoa học công nghệ nhằm tăng cường kết nối giữa nhà trường, Nhà nước và doanh nghiệp; thúc đẩy chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Song song đó, TDTU đặc biệt quan tâm đến hoạt động nghiên cứu khoa học trong sinh viên, nhất là ở các lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, UAV và khoa học dữ liệu. Nhà trường đã khởi xướng cuộc thi UAV quốc tế từ năm 2024; đội tuyển UAV sinh viên của trường cũng vừa giành chức vô địch UAV PV GAS Cup 2025.

Tinh thần Nghị quyết 57 thúc đẩy đại học đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Việc ban hành Nghị quyết 57-NQ/TW tác động như thế nào đến định hướng phát triển khoa học công nghệ và nghiên cứu của nhà trường?

Nghị quyết 57-NQ/TW có ý nghĩa rất quan trọng đối với các cơ sở giáo dục đại học, đặc biệt là những trường đang định hướng phát triển theo mô hình đại học nghiên cứu.

Đối với TDTU, Nghị quyết 57-NQ/TW tạo ra định hướng chiến lược và hành lang chính sách quan trọng để các trường đại học phát huy vai trò trung tâm trong hệ sinh thái khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia.

Tinh thần của Nghị quyết cũng phù hợp với định hướng mà TDTU đã kiên trì theo đuổi nhiều năm qua, đó là gắn nghiên cứu khoa học với đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và yêu cầu phát triển thực tiễn của đất nước.

Trong thời gian tới, nhà trường sẽ tiếp tục tập trung phát triển các lĩnh vực công nghệ chiến lược, thúc đẩy mô hình liên kết "Nhà trường – Nhà nước – Doanh nghiệp", nâng cao năng lực nghiên cứu ứng dụng và tăng cường hội nhập quốc tế trong hoạt động khoa học công nghệ.

Trong quá trình thúc đẩy nghiên cứu khoa học và nâng cao số lượng bài báo quốc tế, nhà trường đang đối mặt với những khó khăn gì?

Hiện nay, áp lực cạnh tranh quốc tế về chất lượng công bố, năng lực nghiên cứu và khả năng tham gia các mạng lưới học thuật toàn cầu ngày càng lớn.

Bên cạnh đó, việc phát triển nguồn nhân lực nghiên cứu chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như AI, bán dẫn hay công nghệ cao, đang đặt ra yêu cầu rất lớn về cơ chế thu hút, đào tạo và giữ chân nhân tài.

Ngoài ra, nghiên cứu khoa học là lĩnh vực cần đầu tư dài hạn, trong khi cơ chế tài chính cho khoa học công nghệ hiện nay vẫn cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng linh hoạt hơn để các trường đại học phát huy tính chủ động và sáng tạo.

Trong bối cảnh cạnh tranh học thuật toàn cầu ngày càng cao, áp lực cũng chính là động lực để các trường đại học đổi mới mạnh mẽ hơn về quản trị, chất lượng nghiên cứu và năng lực hội nhập quốc tế.

Trong thời gian tới, nhà trường đặt ra mục tiêu gì để tiếp tục nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học và vị thế học thuật?

Trong giai đoạn tới, TDTU tiếp tục kiên định chiến lược phát triển đại học nghiên cứu theo chuẩn quốc tế, trong đó khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo vẫn là lĩnh vực ưu tiên trọng tâm.

Nhà trường sẽ tiếp tục đầu tư phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, mở rộng các nhóm nghiên cứu liên kết quốc tế, các trung tâm nghiên cứu liên ngành và phòng thí nghiệm chuyên sâu; đồng thời mở rộng hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ hàng đầu.

Bên cạnh mục tiêu gia tăng số lượng công bố quốc tế chất lượng cao, TDTU cũng đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng nghiên cứu ứng dụng, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu phục vụ cộng đồng và doanh nghiệp.

Ngoài ra, nhà trường sẽ tiếp tục tập trung phát triển các lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, UAV, chuyển đổi số, bán dẫn, công nghệ sinh học và khoa học dữ liệu; qua đó đóng góp tích cực cho mục tiêu phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Lời kết

Xin cảm ơn PGS.TS. Trần Trọng Đạo về cuộc trò chuyện thú vị này. Những chia sẻ của Hiệu trưởng TDTU không chỉ phản ánh cam kết của nhà trường trong phát triển khoa học công nghệ mà còn là tầm nhìn rõ ràng về vai trò của các trường đại học nghiên cứu trong hệ sinh thái khoa học quốc gia.

 

Nguồn: Tạp chí Khoa học phổ thông

Xem toàn văn bài phỏng vấn tại: https://khoahocphothong.vn/pgs-ts-tran-trong-dao-nghi-quyet-57-mo-ra-khong-gian-phat-trien-moi-cho-dai-hoc-nghien-cuu-266252.html